Dlaczego zęby się ścierają
Starcie zębów to zwykle suma kilku czynników.
Zaciskanie i zgrzytanie zębami
Bruksizm bywa nocny, więc wiele osób o nim nie wie. Mogą na niego wskazywać płaskie, wypolerowane powierzchnie zębów, pęknięcia szkliwa, napięte mięśnie żwacze i ból głowy po przebudzeniu. Samo starcie nie dowodzi jednak, że zaciskanie trwa dziś, a objawy mięśniowe mają też inne przyczyny. Ocenia to lekarz na badaniu.
Kwasy
Napoje gazowane, soki, częste podjadanie owoców i refluks żołądkowy rozmiękczają szkliwo. Rozmiękczone łatwiej ściera się przy żuciu i szczotkowaniu.
Szczotkowanie
Twarda szczoteczka i mocny nacisk, szczególnie zaraz po kwaśnym posiłku, przyspieszają ubytek tkanki przy szyjkach zębów.
Braki zębowe i zmiany zgryzu
Gdy brakuje zębów bocznych, zęby przednie mogą przejmować obciążenie, do którego nie są przystosowane, i ścierać się szybciej.
Kiedy to nie tylko kwestia wyglądu
Warto umówić się na badanie, jeśli zauważysz:
- zęby przednie wyraźnie krótsze niż kilka lat temu albo nierówne brzegi,
- cienkie, przezierające brzegi siekaczy,
- odpryski szkliwa lub pęknięte wypełnienia,
- nadwrażliwość na zimno i słodkie,
- poczucie, że zęby „schodzą się” inaczej niż kiedyś,
- poranny ból mięśni twarzy lub skroni.
Im wcześniej ustali się przyczynę, tym częściej wystarcza mniejszy zakres leczenia.
Jak wygląda planowanie odbudowy zgryzu
Odbudowa zgryzu to coś innego niż odbudowa pojedynczego zęba. To zaplanowana zmiana kształtu kilku albo wszystkich zębów, tak żeby znów dobrze ze sobą współpracowały.
Rozmowa i badanie
Ustalenie przyczyny ścierania, ocena stawów skroniowo-żuchwowych i mięśni, zdjęcia RTG.
Dokumentacja
Zdjęcia twarzy i uśmiechu, skan wewnątrzustny zębów (w gabinecie skaner Medit i900), analiza zgryzu. Na tej podstawie powstaje cyfrowy projekt nowego kształtu zębów, w razie potrzeby w Digital Smile Design (DSD).
Przymiarka w ustach (mock-up)
Projekt przenosi się na zęby tymczasowym materiałem. Widzisz i czujesz nowy kształt, zanim cokolwiek powstanie na stałe. Na tym etapie można jeszcze wprowadzać zmiany.
Etap przejściowy
Przy większych zmianach zgryzu przez jakiś czas nosi się uzupełnienia tymczasowe. Sprawdza się wtedy, czy nowy zgryz jest wygodny przy jedzeniu i mówieniu.
Uzupełnienia docelowe
Korony, licówki albo nakłady z ceramiki, wykonane we współpracy z pracownią protetyczną i osadzane etapami.
Ochrona po leczeniu
Przy bruksizmie warto rozważyć szynę na noc. Potrzebne są też regularne kontrole.
Liczba wizyt i czas leczenia zależą od zakresu. Plan z podziałem na etapy omawia się po badaniu.
Korony, licówki czy nakłady
- Licówka pokrywa przednią powierzchnię zęba. Sprawdza się, gdy ząb jest w większości zdrowy, a zmienić trzeba głównie kształt i długość.
- Nakład odbudowuje powierzchnię żującą zęba bocznego i oszczędza więcej tkanki niż korona.
- Korona obejmuje cały ząb. Stosuje się ją, gdy tkanki zostało niewiele albo ząb był leczony kanałowo.
W jednym planie często łączy się kilka rozwiązań.
Czy da się zatrzymać ścieranie bez odbudowy
Na wczesnym etapie często tak. Pomaga zmiana nawyków (dieta, szczotkowanie), leczenie refluksu, szyna przy bruksizmie i regularne kontrole ze zdjęciami porównawczymi. Odbudowa ma sens wtedy, gdy ubytek tkanki wpływa na funkcję i wygląd albo daje dolegliwości.
Źródła
- Loomans B., Opdam N., Attin T. i in. Severe Tooth Wear: European Consensus Statement on Management Guidelines. J Adhes Dent. 2017;19(2):111-119.
- Bartlett D., Ganss C., Lussi A. Basic Erosive Wear Examination (BEWE): a new scoring system for scientific and clinical needs. Clin Oral Investig. 2008;12 Suppl 1:S65-68.
- Lobbezoo F., Ahlberg J., Raphael K.G. i in. International consensus on the assessment of bruxism: Report of a work in progress. J Oral Rehabil. 2018;45(11):837-844.